Bir kurumsal cihazı satmadan, bağışlamadan ya da elden çıkarmadan önce içindeki veriyi güvenle
imha etmek gerekir — ama doğru yöntem cihaza göre değişir. Aşağıdaki üç soruyu yanıtlayın; depolama
tipiniz, cihazın sonraki kullanımı ve veri hassasiyetinize göre size uygun bir imha yöntemi
(yazılımsal güvenli silme, kriptografik silme, degauss veya fiziksel imha) ve gerekçesini gösterelim.
Önerilen imha yöntemi
—
Her yöntemde unutmayın
Hangi cihazın, ne zaman ve hangi yöntemle imha edildiğini belgeleyen bir imha kaydı / tutanağı tutun — KVKK açısından önemlidir.
Bu araç genel bir rehberliktir; hukuki, güvenlik ya da KVKK danışmanlığı değildir. Nihai
yöntem; kurumunuzun bilgi güvenliği ve KVKK politikasına, cihazın durumuna ve gerekiyorsa uzman görüşüne
göre belirlenir. Fiziksel imha geri alınamaz — cihazda kurtarılması gereken veri veya
yeniden kullanım değeri kalmadığından emin olun.
İmha yöntemleri kısaca
Yazılımsal güvenli silme: SSD/flash'ta sürücünün yerleşik güvenli silme özelliği (Secure Erase), HDD'de standartlara uygun üzerine yazma. Cihaz sağlam kalır, yeniden kullanıma uygundur.
Kriptografik silme: Donanımsal şifreli sürücülerde şifreleme anahtarının yok edilmesi. Hızlıdır; anahtar gidince veri okunamaz hâle gelir.
Degauss (manyetik silme): Güçlü manyetik alanla manyetik ortamı (HDD, teyp) siler. SSD/flash üzerinde etkisizdir ve diski kullanılamaz hâle getirir (yeniden kullanım için uygun değil).
Fiziksel imha: Parçalama, öğütme veya delme. En kesin yöntemdir; geri alınamaz ve cihaz yeniden kullanılamaz.
Doğru yöntem üç şeye bağlıdır: ortam (SSD ve HDD farklı davranır), cihazın yeniden
kullanılıp kullanılmayacağı ve veri hassasiyeti. Örneğin bir SSD'yi degauss etmek işe
yaramaz; yeniden satılacak bir HDD'yi fiziksel olarak parçalamak ise gereksiz değer kaybıdır. Bu adımın neden
e-atık ve KVKK süreçlerinin ayrılmaz parçası olduğunu KVKK uyumlu BT ekipmanı
veri imha rehberinde ve kurumsal e-atık yönetimi rehberinde ele aldık;
BT varlıklarının uçtan uca elden çıkarılışını ise ITAD rehberinde
bulabilirsiniz.
Dosyaları silmek veya cihazı formatlamak yeterli değil mi?+
Genellikle hayır. Sıradan silme ya da hızlı format çoğu zaman yalnızca dosya adreslerini kaldırır; veri fiziksel olarak diskte kalır ve yaygın kurtarma araçlarıyla geri getirilebilir. Kişisel ya da kurumsal veri içeren cihazlarda "güvenli silme" (secure erase / standartlara uygun üzerine yazma), kriptografik silme veya fiziksel imha gibi yöntemler gerekir. Bu araç, durumunuza uygun yöntemi seçmenize yardımcı olur.
SSD ile HDD imhası neden farklı?+
HDD manyetik bir ortamdır; standartlara uygun üzerine yazma (overwrite) ve manyetik alanla silme (degauss) bu ortamlarda işe yarar. SSD ve flash bellek ise verileri farklı hücrelerde tutar ve "aşınma dengeleme" (wear-leveling) nedeniyle üzerine yazma güvenilir değildir; ayrıca degauss (manyetik silme) SSD/flash üzerinde ETKİSİZDİR çünkü ortam manyetik değildir. Bu yüzden SSD/flash için yerleşik güvenli silme (ATA/NVMe Secure Erase), kriptografik silme ya da fiziksel imha tercih edilir.
Cihazı satacağım / bağışlayacağım — nasıl silmeliyim?+
Cihaz sağlam kalmalıysa fiziksel imha veya degauss uygun değildir. SSD/flash için cihazın yerleşik güvenli silme özelliğini (Secure Erase) ya da sürücü şifreliyse kriptografik silmeyi; HDD için standartlara uygun üzerine yazmayı ve ardından doğrulamayı kullanın. Verinin hassasiyeti çok yüksekse, cihazı yeniden kullanıma vermek yerine tamamen elden çıkarıp fiziksel imha etmeyi değerlendirmek daha güvenlidir.
Fiziksel imha ne zaman gereklidir?+
Cihaz tamamen elden çıkarılacaksa (hurda/geri dönüşüm) ve veri hassasiyeti yüksekse, ya da güvenli silme uygulanamayan/arızalı bir SSD söz konusuysa fiziksel imha (parçalama, öğütme, delme) en kesin yöntemdir. Fiziksel imha geri alınamaz; bu yüzden cihazda kurtarılması gereken bir veri veya yeniden kullanım değeri kalmadığından emin olun. Manyetik disklerde en yüksek güvenlik için degauss ile fiziksel imha birlikte uygulanabilir.
Reyoma veri imhası yapıyor mu?+
Hayır. Reyoma; cihazlarınızı envantere almanıza, kondisyonlarını kaydetmenize ve elden çıkarma/yeniden kullanım kararını düzenlemenize yardımcı olan bir yazılımdır. Fiziksel imha, degauss ya da güvenli silme işlemini Reyoma GERÇEKLEŞTİRMEZ; bunlar uygun araç, yazılım veya yetkili operatörlerle yapılır. Reyoma imha kaydını bir belge olarak tutmanıza yardımcı olabilir ama imhanın kendisini yapmaz ve yasal uyumu garanti etmez.
İmha öncesi envanteri düzene sok
Reyoma; hangi cihazların elden çıkacağını envantere alır, kondisyonu kaydeder ve imha kaydını belge olarak tutmanıza yardımcı olur. İmhanın kendisi uygun araç/operatörle yapılır — Reyoma öncesindeki kararları düzenler.