Kurumsal Ekipman & Varlık Yönetimi Terimleri Sözlüğü

İkinci el kurumsal ekipman, envanter, değerleme ve elden çıkarma dünyasının temel terimleri — kısa, net ve anlaşılır tanımlarla.

Amortisman

Bir duran varlığın (ekipman, makine, mobilya) alış maliyetinin, faydalı ömrü boyunca yıllara dağıtılarak gider olarak kaydedilmesidir. En yaygın yöntem doğrusal amortismandır: yıllık amortisman, alış bedelinin faydalı ömre bölünmesiyle bulunur. Detay →

Defter değeri

Bir varlığın muhasebe kayıtlarındaki güncel değeridir; alış bedelinden o güne kadar ayrılan birikmiş amortismanın düşülmesiyle hesaplanır. Defter değeri, varlığın gerçek ikinci el piyasa değerinden farklı olabilir. Detay →

İkinci el ekipman

Daha önce kullanılmış ve olduğu gibi yeniden satışa sunulan kurumsal varlıktır. Değeri; model, yaş, kondisyon ve piyasa talebine göre belirlenir.

Yenilenmiş (refurbished) ekipman

Kullanılmış olduğu hâlde test edilen, temizlenen ve arızalı parçaları değiştirilerek yeniden satışa hazırlanan üründür. İkinci ele göre genellikle daha öngörülebilir bir kondisyon sunar. Detay →

Demirbaş

İşletmenin uzun süre kullandığı, kolayca tüketilmeyen fiziksel varlıklardır: bilgisayar, mobilya, makine gibi. Muhasebede duran varlık olarak izlenir ve amortismana tabidir.

Zimmet

Bir varlığın belirli bir çalışana veya birime teslim edilip sorumluluğunun ona verilmesidir. Zimmet takibi, hangi varlığın kimde olduğunu gösterir.

Envanter yönetimi

İşletmenin sahip olduğu ekipman ve varlıkların kaydedilmesi, konum ve durumlarının izlenmesi ve güncel tutulması sürecidir. Sağlıklı envanter, atıl varlığın gözden kaçmasını önler. Detay →

Kondisyon

Bir ekipmanın fiziksel (dış görünüm, hasar) ve fonksiyonel (çalışırlık, eksik) durumunun değerlendirilmesidir. Kondisyon, ikinci el değerini doğrudan etkiler.

Faydalı ömür

Bir varlığın ekonomik olarak verimli biçimde kullanılabileceği tahmini süredir. Amortisman hesaplamasının temel girdisidir.

Piyasa değeri

Bir varlığın güncel piyasada gerçekten alıcı bulduğu tutardır. İkinci el ekipmanda; kondisyon, arz-talep, aksesuar ve garanti gibi faktörlerle şekillenir. Detay →

Varlık yaşam döngüsü

Bir varlığın işletmeye girişinden çıkışına kadar geçen aşamaların tümüdür: edinme, değerleme, envantere alma, kullanım/bakım ve elden çıkarma. Her aşamayı yönetmek varlıktan en yüksek değeri sağlar. Detay →

ITAD

IT Asset Disposition — kurumsal BT varlıklarının (bilgisayar, sunucu, disk) güvenli, veri imhası yapılmış ve uyumlu biçimde elden çıkarılması sürecidir. Genellikle lisanslı hizmet sağlayıcılar tarafından yürütülür. Detay →

Veri imha

Bir cihaz elden çıkarılmadan önce üzerindeki verinin geri getirilemez biçimde yok edilmesidir. Yöntemler: yazılımla güvenli silme, şifreleme + anahtar imha ve fiziksel imha. KVKK açısından kişisel veri için zorunludur. Detay →

Tersine lojistik

Ürün ve varlıkların kullanıcıdan geriye doğru — iade, yeniden kullanım, yenileme veya geri dönüşüm için — akışının yönetimidir. İkinci el ekipmanın değer geri kazanımı bu kapsamdadır.

Kurumsal varlık yönetimi (EAM)

Enterprise Asset Management — işletmenin fiziksel varlıklarını yaşam döngüsü boyunca planlama, izleme, bakım ve elden çıkarma yoluyla yönetme disiplinidir.

Değer geri kazanımı

Kullanım dışı kalmış bir varlıktan satış, yeniden kullanım veya geri dönüşüm yoluyla değer elde edilmesidir. Atıl demirbaşı nakde çevirmek buna örnektir.

E-atık (AEEE)

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya; kullanım ömrünü tamamlamış ya da atılan elektrikli ve elektronik cihazlardır (bilgisayar, monitör, telefon, yazıcı vb.). Genel çöpten ayrı toplanır ve çevre izin/lisans belgeli tesislerde işlenir. Detay →

Genişletilmiş üretici sorumluluğu (EPR)

Bir ürünü piyasaya süren üretici veya ithalatçının, o ürünün atık hâline geldiğindeki toplanma ve geri kazanımından da sorumlu tutulması ilkesidir. Kayıt ve geri kazanım katılım payı gibi yükümlülükleri içerebilir. Detay →

Degauss (manyetik silme)

Güçlü bir manyetik alan uygulayarak manyetik ortamdaki (HDD, teyp) veriyi silme yöntemidir. SSD ve flash bellekte etkisizdir, çünkü bu ortamlar manyetik değildir. Detay →

Güvenli silme (secure erase)

Sürücünün yerleşik silme komutu ya da standartlara uygun üzerine yazma ile verinin geri getirilemez biçimde silinmesidir. Cihaz sağlam kalır ve yeniden kullanıma uygundur. Detay →

Kriptografik silme

Donanımsal şifreli bir sürücüde şifreleme anahtarının yok edilmesidir; anahtar gidince veri okunamaz hâle gelir. Hızlı ve etkili bir yöntemdir. Detay →

Fiziksel imha

Depolama ortamının parçalanması, öğütülmesi veya delinmesiyle verinin kesin olarak yok edilmesidir. En kesin yöntemdir; geri alınamaz ve cihaz yeniden kullanılamaz. Detay →

Kondisyon derecesi (Grade)

İkinci el veya yenilenmiş ekipmanın fiziksel ve işlevsel durumunu standart bir ölçekte (ör. Yenilenmiş, A, B, C, D) özetleyen sınıflandırmadır. Ortak ölçek, ilanların adil karşılaştırılmasını sağlar. Detay →

Olduğu gibi satış (as-is)

Ekipmanın mevcut durumuyla, satıcının ek bir garanti vermeksizin satılmasıdır. Alıcı, ürünü teslim öncesi görüp mevcut durumunu kabul eder; bu madde tarafların sorumluluk sınırlarını netleştirir. Detay →

Döngüsel ekonomi

Kaynakları mümkün olduğunca uzun süre kullanımda tutmayı hedefleyen ekonomik modeldir; yeniden kullanım, onarım/yenileme ve geri dönüşümle atığı en aza indirir. İkinci el kurumsal ekipman bu döngünün bir parçasıdır. Detay →

Ayıplı mal

Sözleşmeye ya da beklenen niteliklere aykırı; gizli veya açık bir kusur taşıyan maldır. İkinci el satışta kondisyonun dürüst ve yazılı beyanı, ayıp tartışmalarını azaltır. Detay →

İmha tutanağı

Bir cihazın hangi yöntemle, ne zaman ve kim tarafından imha edildiğini belgeleyen kayıttır. Kişisel veri içeren cihazlarda imhanın yapıldığını gösterebilmek KVKK açısından önemlidir. Detay →

Spot alım (hurda alıcısı)

Ekipmanı toplu ve götürü bir fiyatla, hızla satın alan satış kanalıdır. Elden çıkarma hızı yüksektir; buna karşılık genellikle en düşük fiyatı verir. Detay →

Teslim tutanağı

Ekipmanın fiilen bir taraftan diğerine geçtiği anı; teslim edilen kalemleri, tarihi ve tarafları kayıt altına alan belgedir. Satış/devir sözleşmesini tamamlar. Detay →

VUK amortisman oranı

Vergi Usul Kanunu çerçevesinde, varlık türlerine göre belirlenen faydalı ömür ve buna karşılık gelen yıllık amortisman oranıdır. Kesin oran ve uygulama için güncel mevzuata ve mali müşavire başvurulur. Detay →

Toplam sahip olma maliyeti (TCO)

Total Cost of Ownership — bir varlığı yalnızca alış fiyatıyla değil; sahip olunan süre boyunca katlanılan bakım, onarım ve işletme giderleriyle ve süre sonunda geri kazanılan değerle birlikte değerlendiren yaklaşımdır. İkinci el ile sıfır karşılaştırmasında alış fiyatı tek başına yanıltıcı olabileceğinden TCO daha doğru bir karar zemini sunar. Detay →

Kalan değer

Bir varlığın belirli bir kullanım süresinin sonunda hâlâ taşıdığı, satılabileceği ya da elden çıkarılabileceği tahmini değerdir (residüel değer). Toplam sahip olma maliyeti hesabında ve amortisman planlamasında dikkate alınır. Detay →

Gizli ayıp

Malın tesliminde ilk bakışta fark edilemeyen, sonradan ortaya çıkan kusurdur. İkinci el satışta, satıcının bildiği hâlde gizlediği gizli ayıp, "olduğu gibi" satışa rağmen sorumluluk doğurabilir. Detay →

Açık ayıp

Malın olağan bir muayeneyle fark edilebilecek görünür kusurudur. Alıcının teslim sırasında kontrol ederek tespit etmesi beklenir; bu yüzden muayene ve dürüst kondisyon beyanı önemlidir. Detay →

Faturalı devir

Bir varlığın satışının fatura düzenlenerek gerçekleştirilmesidir. Hem muhasebe kaydı hem de mülkiyetin geçişi açısından güvence sağlar; ikinci el kurumsal işlemlerde faturalı devir, tarafları koruyan önemli bir adımdır. Detay →

Atık hiyerarşisi

Atık yönetiminde tercih sırasını belirleyen ilkedir: önce önleme ve yeniden kullanım, sonra geri dönüşüm, en son bertaraf. Kurumsal ekipmanda çalışan bir cihazı doğrudan imhaya göndermek yerine yeniden kullanmak ya da yenilemek bu hiyerarşiye uygundur. Detay →

Yeniden kullanıma hazırlama

Kullanılmış bir ürünü kontrol, temizlik ve gerekli onarımlarla yeniden kullanılabilir hâle getirme işlemidir. Yenileme (refurbishment) sürecinin temelini oluşturur ve atık hiyerarşisinde geri dönüşümün önünde gelir. Detay →

MDM (Mobil Cihaz Yönetimi)

Mobile Device Management — kurumların mobil cihazları (telefon, tablet) merkezî olarak yönetip güvenlik politikası uyguladığı sistemdir. İkinci elde önemlidir: bir cihaz satılmadan önce kurumsal MDM kaydından çıkarılmazsa yeni sahibi tarafından kullanılamaz. Detay →

Aktivasyon kilidi

Bir cihazı bir hesaba bağlayarak izinsiz kullanımı engelleyen güvenlik özelliğidir (özellikle mobil cihazlarda). Kilitten çıkarılmamış bir cihaz yeni sahibi için kullanılamaz olduğundan değeri neredeyse sıfıra iner; satıştan önce hesap kilidinin kaldırılması şarttır. Detay →

ITAM (BT Varlık Yönetimi)

IT Asset Management — kurumun BT varlıklarını (donanım, yazılım, lisans) edinme, kullanım, bakım ve elden çıkarma boyunca izleyip yönetme disiplinidir. Elden çıkarma tarafına odaklanan ITAD'ı da kapsayan daha geniş bir çerçevedir. Detay →

Kesintisiz güç kaynağı (UPS)

Elektrik kesintisi ya da dalgalanmasında bağlı cihazları kısa süreliğine besleyerek koruyan güç kaynağıdır (Uninterruptible Power Supply). Kurumsal ortamlarda sunucu ve kritik sistemleri korur; ikinci el değerinde akü durumu belirleyicidir. Detay →

Yeniden pazarlama (remarketing)

Kullanılmış ya da kullanım dışı kalmış bir varlığı yeniden satışa sunarak değerini geri kazanma sürecidir. İkinci el ve off-lease ekipmanın uygun satış kanallarına yönlendirilmesi bu kapsamdadır. Detay →

Off-lease ekipman

Kiralama (leasing) süresi dolduğunda kiralayana iade edilen ekipmandır. Genellikle kontrollü kullanılmış bu cihazlar, yenilenip yeniden pazarlanarak ikinci el arzının önemli bir kaynağını oluşturur. Detay →